مقدمه:این پژوهش بهمنظور پایش و ارزیابی عوامل خطر محیطی و مدیریتی در مزرعه منتخب تولید قزل آلای رنگین کمان عاری از عوامل بیماری زای خاص (SPF) در شهرستان تنکابن، استان مازندران انجام شد. مواد و روشها:برای این منظور، متغیرهای فیزیکی، شیمیایی و میکروبی آب ورودی و خروجی مزرعه شامل اکسیژن محلول، دما، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری ها بهمدت 6 ماه ازخرداد تا آبان 1396 براساسروش هایاستاندارد مورد سنجش قرار گرفتند. همچنین ماهیان موجود جهت بررسی احتمال آلودگی به ویروس های IPN، IHN و VHS نمونه برداری شدند. مزرعه مورد بررسی دارای دو ورودی آب رودخانه و چشمه و نهر و دو خروجی آب رودخانه و چشمه و نهر بود. نتایج:میانگین دما، اکسیژن محلول، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری های آب ورودی رودخانه مزرعه به ترتیب 1/14±15/86درجه سانتیگراد، 0/28±8/98 میلیگرمدرلیتر، 0/26±8/36، 0/02±0/1 میلیگرم در لیتر، 0/2±1/42 میلیگرم در لیتر، 0/03±0/04 میلیگرم در لیتر، 0/03±0/03 میلیگرم در لیتر و 221/17 واحد پرگنه در میلی لیتر و برای آب خروجی رودخانه مزرعه به ترتیب 0/970±16/27 درجه سانتی گراد، 0/27±8/72 میلیگرم در لیتر، 0/18±8/26، 02/02±0/0 میلیگرم در لیتر، 0/36±1/88 میلیگرم در لیتر، 0/1±0/14 میلیگرم در لیتر، 0/1±0/14 میلی گرم در لیتر و 411/17 واحد پرگنه در میلی لیتر بود. هم چنین، میانگین دما، اکسیژن محلول، pH، نیتریت، نیترات، آمونیوم، آمونیاک و کل باکتری های آب ورودیچشمه و نهر مزرعه به ترتیب 0/73±16/5 درجه سانتیگراد، 0/19±8/82 میلیگرم در لیتر، 0/19±8/14، 023/±0/1 میلیگرم در لیتر 0/83±2/6 میلیگرم در لیتر، 0/12±0/13 میلیگرم در لیتر، 0/11±0/13 میلیگرم در لیتر و 68/67 واحد پرگنه در میلی لیتر و برای آبخروجی چشمه و نهر مزرعه به ترتیب 1/01±16/08 درجه سانتی گراد، 0/21±8/7 میلیگرم در لیتر، 0/26±8/15، 02/02±0/0 میلیگرم در لیتر، 0/67±3/07 میلیگرم در لیتر، 0/18±0/21 میلیگرم در لیتر، 1/17±0/2 میلی گرم در لیتر و 0/186 واحد پرگنه در میلی لیتر بود. براساس داده های بهدست آمده، مقادیر pH و آمونیاک آب به عنوان عوامل خطر برای آب رودخانه و چشمه و نهر در این مزرعه محسوب شدند. بهعلاوه، آزمایش های ویروس شناسی نیز نشان دادند که ماهیان پرورشی مزرعه آلوده به ویروس های IPN، IHN و VHS نبودند. بحث و نتیجهگیری:به طورکلی، فراسنجه های محیطی و مدیریتی در مزرعه منتخب شهرستان تنکابن، استان مازندران برای پرورش قزل آلای رنگین کمان عاری از عوامل بیماری زای خاص مناسب و قابل قبول ارزیابی شدند.
