مقدمه: استفاده از پربیوتیکها بهمنظور افزایش ایمنیزایی و کارایی واکسنها در آبزیان در دهه اخیر کاربرد زیادی یافته است. در این تحقیق اثر پروبیوتیک باسیلوس سابتیلیس بر ایمنیزایی واکسن خوراکی دوگانه استرپتوکوکوس اینیه، استرپتوکوکوس آگالاکتیه ریزپوشانی شده با آلژینات/کیتوزان در ماهی تیلاپیای نیل (Oreochromisniloticus) مورد سنجش قرار گرفت و از نظر ایمنیزایی، کارایی اثرات آن بر شاخصهای رشد و پارامترهای خونی مقایسه گردید. مواد و روشها: ابتدا باکتری دوگانه استرپتوکوکوس اینیه، استرپتوکوکوس آگالاکتیه بهروش Internal Emulsification با موفقیت ریزپوشانی گردید. سپس ۶۰۰ قطعه ماهی تیلاپیای نیل با میانگین ۲/32±۳۰ گرم به ۱۰ گروه (هر گروه در سه تکرار ۲۰ عددی) شامل :A گروه ایمن شده با S. iniae، B: ایمن شده با S. agalactiae، C: ایمن شده با واکسن دوگانه، D: ایمن شده با S. iniae و باسیلوس سابتیلیس، E: ایمن شده با S. agalactiae و باسیلوس سابتیلیس، F: ایمن شده با واکسن دوگانه و باسیلوس سابتیلیس، G: ایمن شده با S. iniaeریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس، H: ایمن شده با S. agalactiaeریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس، I: ایمن شده با واکسن دوگانه ریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس، Control: گروه شاهد، تقسیم گردیدند. ماهیها بهمدت دو ماه در شرایط مشابه، تغذیه و نگهداری شدند و در روزهای صفر، ۳۰ و ۶۰ ضمن زیستسنجی ماهیها، نمونه از هر تیمار اخذ و خونگیری و جداسای سرم انجام شد. شاخصهای رشد و برخی شاخصهای ایمنی و خونی ماهی بین تیمارها مقایسه گردید. سپس ماهیان هر گروه با باکتری زنده استرپتوکوکوس اگالاکتیه و استرپتوکوکوس اینیه چالش داده شدند و تلفات تیمارها تا ۱۴روز ثبت و بین تیمارها مقایسه صورت گرفت. نتایج: نتایج نشان داد شاخصهای رشد تحت تاثیر ایمنسازی قرار گرفته و شاخصهای رشد شامل ضریب تبدیل غذایی، ضریب رشد ویژه و درصد افزایش وزن در تیمار ایمن شده با واکسن دوگانه ریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس، بهطور معنیداری نسبت به تیمار شاهد بهبود یافته بود (۰/05>p). در بین شاخصهای ایمنی، عیار آنتیبادی ضد استرپتوکوکوس اگالاکتیه و ضد استرپتوکوکوس اینیه، میزان احیای NBT، میزان گلوبولین و پرتئین سرم و فعالیت لایزوزیم سرم بهطور معنیداری در مراحل نمونهگیری در تیمار خوراکی ریزپوشانی و باسیلوسسابتیلیس بهبود یافته بود (۰/05>p). پارامترهای خونی شامل: هموگلوبین، هماتوکریت و گلبول های سفید خون بین تیمارهای تحقیق تفاوت معنیداری نشان دادند (۰/05>p). بررسی ها نشان داد که در هر دو مرحله نمونه گیری روزهای ۳۰ و ۶۰، بیشترین تعداد گلبول های سفید مربوط به تیمارهای ریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس بود (۰/05>p). کمترین میزان تلفات در چالش با باکتری زنده استرپتوکوکوس آگالاکتیه و استرپتوکوکوس اینیه، به ترتیب با 36/7% و ۳۰% مربوط به تیمار ایمن شده با واکسن دوگانه ریزپوشانی شده و باسیلوس سابتیلیس بود که نسبت به تیمار شاهد (۱۰۰%) کاهش معنیداری را نشان داد (۰/05>p). بحث و نتیجهگیری: لذا می توان نتیجه گرفت که با توجه به نتایج مناسب ایمنیزایی پروبیوتیک باسیلوس سابتیلیس بر واکسن دوگانه ریزپوشانی شده در تحقیق جاری و مزیتهای ویژه تجویز واکسن خوراکی، با تحقیقات تکمیلی امکان استفاده از این روش بهعنوان یک جایگزین برای واکسن تزریقی وجود دارد.
