مقدمه: شته روسی گندم(Diuraphisnoxia (Modvilko)) یکی از آفات مهم غلات در بسیاری از کشورهای جهان، موجب کاهش عملکرد دانه شدیدی در گندم (Triticumaestivum L.) و جو (Hordeumvulgare L.) میشود. یکی از مهمترین روشهای کنترل خسارت این آفت بهرهگیری از ارقام مقاوم میباشد. شناسایی ژنهای جدید مقاومت به شته روسی گندم محافظت بیشتری را در مقابل بیوتیپها یا نسلهای بیماریزای جدید حشره ممکن است فراهم نماید. مقاومت ژنتیکی به شته روسی گندم در گنجینه وراثتی گندم، جو و چاودار شناسایی شده است و چندین ژن مقاومت برای بهنژادی ارقام زراعی در دسترس میباشد. مواد و روشها: بهمنظور بررسی توارث مقاومت به شته روسی گندم، دو رقم گندم مقاوم فلات و آزادی با رقم حساس پیشتاز تلاقی داده شدند. برای هر تلاقی جمعیتهای F1، F2، F3 (در مورد تلاقی ارقام آزادی و پیشتاز) و بک کراسها بهدست آمدند. این نسلها به همراه والدین مقاوم و حساس در شرایط گلخانه کاشته و در مرحله گیاهچه ای با شته روسی آلوده شدند. بیست و یک روز پس از آلودهسازی، خسارت ناشی از تغذیه شته به روش کیفی و بر اساس میزان پیچیدگی و کلروز برگها اندازهگیری شد. نحوه توارث مقاومت با استفاده از نسبتهای مندلی در نسلهای F2، F3 و بک کراسها مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج: نتایج حاصل از روش مندلی نشان داد که هر دو صفت میزان پیچیدگی و کلروز برگ ارقام آزادی و فلات بهترتیب با یک ژن اصلی غالب و مغلوب کنترل میشود. بحث و نتیجهگیری: از آنجاییکه هر دو جزء مقاومت با یک ژن اصلی کنترل میشود، استفاده از دو رگگیری و گزینش در طول نسلهای مختلف میتواند در انتقال مقاومت به ارقام مورد نظر راهگشا باشد.
